راهنمای جامع انواع، استانداردها، ایمنی و قیمت آسانسور در کرمان

آسانسور دستگاهی با هدایت صلب عمودی است که کابین مسافری یا باری را میان سطوح تعریف‌شده در یک شفت یا چاهک مجزا جابه‌جا می‌کند. بر خلاف سامانه‌های شیب‌رو مانند پله‌پیما که بر روی پلکان موجود نصب می‌شوند، آسانسور مستلزم طراحی مهندسی سازه، محاسبات بارهای وارده بر تیرهای کف و سقف و رعایت استانداردهای اجباری ایمنی نظیر استاندارد ملی ۱-۶۳۰۳ و اروپایی EN 81 است.

ساختار کلی هر آسانسور از سه رکن اساسی تشکیل یافته است:
{سامانه آسانسور} = {کابین و وزنه تعادل با ریل‌های T شکل صلب} + {محرکه مکانیکی و سیم‌بکسل یا جک هیدرولیک} + {تابلوفرمان میکروپروسسوری و ادوات ایمنی} در استان کرمان با توجه به شرایط اقلیمی، تغییرات حرارتی روز و شب و پدیده گردوغبار فصلی، طراحی مهندسی آسانسور باید علاوه بر بازدهی حرکتی، عایق‌بندی مناسب قطعات تابلوفرمان و روغن‌دان‌های ریل را پوشش دهد.

بیش از ۷۵ درصد از آسانسورهای نصب‌شده در جهان از نوع کششی (Traction) هستند. در این سیستم، کابل‌های فولادی مقاوم (سیم‌بکسل‌ها) کابین را از یک سمت و قاب وزنه تعادل (Counterweight) را از سمت دیگر دربرگرفته و گشتاور موتور از طریق فلکه کششی با ایجاد اصطکاک مناسب حرکت را شکل می‌دهد.

آسانسور کششی گیربکس‌دار (Geared Traction)

در این مدل، الکتروموتور با دور بالا به یک جعبه‌دنده حلزونی مکانیکی متصل است تا دور را کاهش و گشتاور را افزایش دهد. این سیستم به عنوان فناوری باسابقه، هزینه اولیه اقتصادی‌تری دارد و دسترسی به تعمیرکاران و قطعات یدکی آن در سراسر کرمان آسان است. با این حال، به دلیل اتلاف اصطکاکی در دنده‌های حلزونی، راندمان مصرف برق آن در حدود ۵۰ تا ۶۰ درصد بوده و نیازمند تعویض منظم روغن گیربکس است.

آسانسور کششی گیرلس (Gearless Traction)

موتورهای گیرلس از فناوری موتورهای سنکرون مغناطیس دائم (PMSM) بهره می‌برند. در این محرکه‌ها، فلکه کششی مستقیماً روی شفت موتور سوار است و هیچ‌گونه گیربکسی وجود ندارد. مزایای ممتاز این سیستم عبارتند از:

• راندمان انرژی تا ۹۰ درصد: کاهش چشمگیر هزینه قبض برق عمومی ساختمان به دلیل تلفات مکانیکی ناچیز.
• حرکت بی‌نهایت نرم و آرام: شتاب‌گیری و ترمز بدون کوچک‌ترین تکان به لطف کنترل دقیق توسط درایو VVVF (ولتاژ و فرکانس متغیر).
• دوستدار محیط زیست: عدم استفاده از روغن دنده، آلودگی‌های زیست‌محیطی و بوی روغن در موتورخانه را به صفر می‌رساند.
• طول عمر قطعات: حذف استهلاک دندانه‌ها، عمر مفید سیستم را تا ۲ برابر نسبت به گیربکس افزایش می‌دهد.

در معماری نوین شهری و ساختمان‌هایی که سازنده مایل به اشغال فضای پشت‌بام با اتاقک بتنی موتورخانه نیست، سیستم‌های روملس (MRL) پیشرفته‌ترین راهکار محسوب می‌شوند. در این سامانه، موتور کامپکت گیرلس در بالاترین نقطه داخل چاهک بر روی ریل‌های راهنما مستقر شده و تابلوفرمان باریک سیستم در جداره ایستگاه آخر (طبقه بالا) جاسازی می‌شود.

آسانسورهای هیدرولیک نیروی جابه‌جایی کابین را به جای سیم‌بکسل و کشش وزنه، از طریق فشار روغن هیدرولیک تزریق‌شده به درون سیلندر و پیستون (جک هیدرولیکی) تامین می‌کنند. ویژگی‌های اساسی این سیستم به شرح زیر است:

• عدم نیاز به موتورخانه در بالا: پاورپک روغن و کنترلر را می‌توان در یک اتاقک کوچک در زیرزمین یا فضای زیرپله قرار داد.
• مصرف صفر انرژی در مسیر رو به پایین: در حرکت نزولی، تنها با باز شدن شیر برقی و تخلیه کنترل‌شده روغن به مخزن توسط نیروی جاذبه، کابین پایین می‌آید و پمپ موتور خاموش است.
• ایمنی بسیار بالا: به دلیل انتقال مستقیم بار به پیستون، احتمال سقوط عملاً نزدیک به صفر است.
• قابلیت اجرای کابین‌های شیشه‌ای ۳۶۰ درجه: به دلیل حذف قاب وزنه تعادل و سیم‌بکسل‌های معلق، برای نماهای پانورامای ویلایی در هفت‌باغ، ده‌بالا و مناطق ییلاقی کرمان فوق‌العاده جذاب است.

امنیت در آسانسور مبتنی بر اصل ضریب اطمینان افزونه (Redundancy) طراحی شده است؛ به این معنا که حتی در صورت خرابی کامل کنترل الکتریکی یا پارگی هم‌زمان تمامی سیم‌بکسل‌ها، سامانه‌های مکانیکی مستقل فعال شده و کابین را بی‌حرکت نگه می‌دارند:

• گاورنر مکانیکی اضافه‌سرعت (Overspeed Governor): یک قرقره سنسور سرعت متصل به سیم‌بکسل کمکی مخصوص؛ چنانچه سرعت نزولی کابین حتی ۱۱۵٪ از سرعت اسمی فراتر رود، زبانه‌های گریز از مرکز گاورنر فوراً قفل شده و با کشیدن اهرم مکانیکی، ترمز پاراشوت را تحریک می‌کند.
• ترمز ایمنی پاراشوت (Safety Gear): بلوک‌های فولادی صلب تعبیه‌شده در زیر شاسی کابین که دارای فک‌های سخت‌کاری‌شده گُوه‌ای هستند. با تحریک اهرم گاورنر، زبانه‌های پاراشوت با اصطکاک شدید ریل‌های راهنمای فولادی T شکل چاهک را گاز گرفته و کابین را ظرف چند سانتی‌متر متوقف می‌سازند.
• ضربه‏‌گیرهای کف چاهک (Buffers): بافرهای فنری یا هیدرولیکی مستقر در پیت چاهک که ضربه ناشی از توقف غیرمنتظره در پایین‌ترین حد مجاز را مستهلک می‌کنند.

یکی از دغدغه‌های همیشگی ساکنان، گیر افتادن در آسانسور هنگام قطعی ناگهانی برق ساختمان است. طبق ویرایش‌های جدید استاندارد ملی، تمامی آسانسورها باید مجهز به سامانه نجات اضطراری خودکار (Automatic Rescue Device - ARD) باشند.

مکانیزم عملکرد ARD به شرح زیر است:

1. تشخیص قطع برق در کسری از ثانیه توسط بردهای کنترل هوشمند.
2. تامین برق معکوس از پک باتری‌های بدون نگهداری (Sealed Lead Acid).
3. آزاد کردن ترمز مگنت و سنجش توازن وزنی کابین و وزنه تعادل.
4. حرکت کابین با سرعت کنترل‌شده در جهتی که کمترین انرژی را بطلبد تا رسیدن به تراز نزدیک‌ترین طبقه.
5. باز کردن اتوماتیک درب کابین و طبقه جهت خروج ایمن و بدون دلهره مسافران.

اخذ گواهی استاندارد آسانسور نه تنها شرط لازم برای دریافت پایان‌کار شهرداری در شهرستان‌های استان کرمان است، بلکه شرط کلیدی پوشش خسارات توسط شرکت‌های بیمه‌گر در زمان بروز حوادث به شمار می‌رود:

• استاندارد اولیه: پس از تکمیل نصب، تست شاقول ریل‌ها، عملکرد میکروسوئیچ‌های درب، تست بار کامل پاراشوت و گواهینامه معتبر قطعات در سامانه ثبت استاندارد ثبت شده و گواهی یک‌ساله صادر می‌شود.
• استاندارد ادواری سالانه: طبق قانون، تمامی مدیران ساختمان ملزم هستند هر ساله پیش از اتمام مهلت گواهی قبلی، درخواست بازرسی ادواری ثبت نمایند.
• قرارداد سرویس و نگهداری ماهانه: حضور ماهانه تکنسین ذی‌صلاح و تکمیل چک‌لیست معتبر فنی، پیش‌شرط حفظ استاندارد و پوشش بیمه‌ای است.

در بافت‌های ساختمانی اصیل شهر کرمان نظیر محلات بلوار جهاد، ۲۴ آذر، خواجو، پروین اعتصامی و فیروزآباد، آپارتمان‌های ۳ تا ۵ طبقه‌ای وجود دارند که در زمان احداث اولیه چاهک آسانسور برای آن‌ها پیش‌بینی نشده است. سالمندان و مالکان این ابنیه معمولاً با افت ارزش ملک و سختی تردد روبه‌رو هستند.

شرکت رادسرویس در استان کرمان راهکارهای مهندسی دقیقی برای این ابنیه ارائه می‌دهد:

• اجرای شفت فلزی در فضای نورگیر (پاسیو): با برش استاندارد لبه‌های نورگیر و اجرای آهن‌کشی مقاوم با ستون‌های ناودانی و قوطی‌های صنعتی، چاهک استاندارد احداث می‌شود.
• احداث سازه شیشه‌ای بیرونی در حیاط (Exterior Glass Shaft): در ساختمان‌هایی که راه‌پله به حیاط دید دارد، سازه اسکلت فلزی با نمای شیشه‌های سکوریت لمینت و کابین پانوراما اجرا می‌گردد.
• گزینه پله‌پیما در صورت عدم امکان آهن‌کشی: چنانچه هزینه یا محدودیت‌های شهرداری مانع از احداث چاهک شود، استفاده از پله‌پیماهای مستقیم رادسرویس بدون نیاز به تخریب سازه، راه‌حلی سریع و اقتصادی خواهد بود.

برآورد قیمت تمام‌شده آسانسور تابعی از پارامترهای مهندسی و متریال انتخابی است:

• تعداد طبقات و ارتفاع سیر حرکت (Travel): هر توقف متضمن ریل، درب طبقه، کابل‌کشی و شستی احضار اضافی است.
• برند و فناوری موتور محرکه: موتورهای گیرلس اروپایی یا وارداتی باکیفیت نسبت به موتورهای گیربکس‌دار داخلی قیمت اولیه بالاتری دارند اما هزینه برق و استهلاک بسیار کمتری رقم می‌زنند.
• نوع درب‌های طبقات و کابین: درب‌های اتوماتیک تلسکوپی یا سانترال نسبت به درب‌های لولایی دستی رفاه حرکتی بیشتری ایجاد می‌کنند.
• تزئینات لوکس کابین: ورق‌های استیل خش‌دار میرور طلایی یا دودی، سنگ‌های اسلب گرانیتی در کف و لاین‌های نوری سقف.

آسانسور یکی از حساس‌ترین دارایی‌های زیرساختی هر ساختمان است که با جان و سلامت سرنشینان پیوند مستقیم دارد. سپردن مراحل محاسبات آهن‌کشی، نصب تجهیزات استاندارد و سرویس‌های ادواری به یک تیم متخصص دارای صلاحیت فنی، آرامش خاطر ساکنان و دوام طولانی‌مدت سیستم را تضمین می‌نماید. شرکت رادسرویس در استان کرمان از مرحله بازدید فنی و ارائه نقشه سازه تا نصب، راه‌اندازی، اخذ گواهی استاندارد ملی و پشتیبانی منظم ماهانه در سراسر استان کرمان در خدمت شماست.